بەهێزبونی پێگەی ئەمریکا لەسوریا دوای ڕوخانی ڕژێمی ئەسەد

سەناریا ئیسماعیل

1/13/2025 12:39:00 PM

68جار خوێندراوەتەوە


بەهێزبونی پێگەی ئەمریکا لەسوریا دوای ڕوخانی  ڕژێمی ئەسەدو هەڕەشە  ئەگەرییەکان بۆ سەر بەرژەوەندییەکانی ڕوسیاو ئێران لەهاوکێشەیی داهاتوی سوریادا

ڕوسیاو ئێران هاوپەیمانێکیی دێرینی بەشار ئەسەدبون کە ڕۆڵیکی سەرەکییان بینیووە لەبەردەوامبونی ڕژێمەکەیدا هەردوو وڵات پشتگیریی هێزی  سەربازیی، هەواڵگری، چەک‌و هێزی ئاسمانی بەرچاویان کردوە بۆ بەهێزکردنی  ڕژێمەکەی بەشار ئەسەد لەدژی گروپە جیاوازەکانی ئۆپۆزسیۆن لەسوریادا.

لەڕاستیدا، هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) کە بەپلەی یەکەم لەشەڕڤانانی کورد پێکهاتون هێزێکی بەرچاو بون لەباکوری ڕۆژهەڵاتی سوریا کە لەلایەن هێزەکانی ئەمریکاوە پشتگیریی دەکران لەپێناو بەردەوامیدان بەجەنگی دژ بەڕێکخراوی تیرۆرستی داعش‌و لەهەمانکاتدا دژایەتیکردنی ڕژێمەکەی بەشار ئەسەد.

دوای ڕوخانی ڕژێمی بەشار ئەسەدو زیادبونی بونی هەژمونی ئەمریکا لەسوریا ئەمە نیگەرانییەکی بەرچاوی بۆ ڕوسیاو ئێران دروستکردوە، چونکە مەترسی لەسەر بەرژەوەندییە ستراتیژییەکانیان لەناوچەکەدا دروستدەکات، هەرچەندە لەدەستدانی سوریا  بۆ ئێران کارەساتباربوو، چونکە خەونی دروستکردنی "هیلالی شیعە"ی  لەناوبرد کە ڕێڕەوێکی ستراتیژی گرنگ بوو له‌عێراقه‌وه بۆ سوریاو پاشان بۆ لوبنان ده‌چێته‌وه که پایته‌خته‌کانی ڕێگه‌ی (تاران ـ به‌غدا ـ دیمه‌شق ـ به‌یروت) بەیەکەوە دەبەستێتەوە بۆ دابینکردنی چەک‌و تەقەمەنی بۆ هێزە هاوپەیمانە سەربازییەکانی وەک حزبوڵڵا لەلوبنان‌و حوسییەکان لەیەمەن.

هەروەها ڕوسیا نیگەرانە لەئەگەری لەدەستدانی بنکە دەریایی‌و ستراتیژیەکەی لەته‌رتوس کە نزیکە لەسنوری باکوری سوریاو ئەلحەمیم  کەوا نزیکە لەسنوری لازقییە کە ڕێگه‌یەکی سەرەکییە بۆ دابینکردنی چەک‌و تەقەمەنی بۆ فەیلەقی سەربازی ڕوسیا لەئەفریقا لەوانەش فرۆشتنی چەک، مەشقی سەربازی‌و جێگیرکردنی کۆمپانیا سەربازییە تایبەتەکانی وەک گروپی ڤاگنەرو جێنشینی فەیلەقی ئەفریقا جگە لەپەیوەندییە بازرگانی‌و ئابورییەکان بەتایبەتی لەهەناردەکردنی دانەوێڵەو وەبەرهێنان لەکەرتەکانی کانگاو وزەی ئەتۆمی.

سەرەڕای پەیوەندییە دیپلۆماسی‌و سەربازییەکان ڕوسیا بەهاوپەیمانییەکی ئایدیۆلۆژیی ئایینی گرنگ بەسوریا  بەسترابویەوە ئەمیش  دوایی بڵاوبوونەوەی ڕەوتی ئیخوان موسلیمین دێت لەچیچان کە ڕوسیا بەمەترسی دەزانیت بۆسەر وڵاتەکەی لەم پێناوەدا  بەشار ئەسەد وەک عەلەویەکی سەر بەمەزهەبی  شیعە کە دژایەتی سەرسەختیی سەرهەڵدانی هەر بزوتنەوەیەکی سوننەی دەکرد لەناوچەکەدا بۆ ڕوسیا مانەوەی لەدەسەڵات جێگه‌ی بایەخبوو، هەربۆیە لەگەڵ ڕوخانی ڕژێمی ئەسەد ڕوسیا دوا هاوپەیمانی خۆی لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەدەستدا  ئەمەش پێگەیی  جیۆپۆلیتیکی ڕوسیای وەک زلهێزێکی جیهانی بۆ فراوانکردنی هەژمونی بۆسەر دەریای ناوەڕاست تەواو لاوازکرد.

لەگەڵ ئەوەشدا دۆناڵد ترەمپ دەیەوێت بەتەواوی خۆی لەگرژییەکانی سوریا بەدوربگرێت، چونکە بۆ ئەمریکا سوریا ئیتر گرنگیەکی ئەووتۆی نەماوەو پشتگیریکردنی هاوپەیمانانی کورد تەنها  لەپێناو بەدەستهێنانی ئامانجێکی کورتخایەنی دیاریکراوبوو  بۆ جەنگی دژ بەتیرۆر، جیا لەمەش سوریا بوه‌تە مەیدانی جەنگ‌و ململانێی دەوڵەتانی جیهان کە کۆنترۆڵکردنی ئەستەمەو زیادکردنی بڕی خەرجیە داراییەکان‌و هێزی سەربازی ئەمریکا لەناوچەکەدا لەپێناو بەهێزکردن‌و پاراستنی  پێگەکەی لەسوریادا  لەدیگه‌ی ترامپەوە چیتر  خزمەت بەبەرژەوەندییە باڵاکانی  ئەمریکا ناکات.

بەکورتی گرژییەکان بەردەوامن تائێستا دوای 20 ئەم مانگە  ترەمپ وەکو 47مین سەرۆکی ویلایەتەیەکگرتوەکانی ئەمریکا سوێندی یاسایی دەخوات‌و دێتەوەسەر دەسەڵات به‌گوێره‌ى ئەزمونەکانی ڕابردوی  ژیرانەو بەرژەوەندیخوازانە مامەڵە لەگەڵ پرسە گرنگ‌و هەستیارەکان دەکات بەتایبەتی ئەوانەی لەبەرژەوەندی ئەمریکادان هەرچەندەش هەلومەرجی‌و بارودۆخی  نێودەوڵەتی لەگۆڕانداییە  بەهۆی وابەستەیی کێشە جیهانییەکان بەیەکترەوە ڕەنگە، دۆناڵد ترەمپ لەداهاتودا سوریا وەک کارتێکی فشار دژی ڕوسیا بەکاربهێنێت بۆ ڕێککەوتنێکی ئاشتی لەبار بۆ ئۆکرانیا، بەڵام هەموو سیناریۆو ئەگەرەکان دەشێت کراوەبن لەدیدگایی ترەمپ، چونکە زۆرجار هەڵوێست‌و کردارەکانی ناڕون‌و مشتومڕێکی زۆریان لێدەکەوێتەوە.